Mehmet Paşa kaynaklarda, Civan Kapıcıbaşı, Semî n gibi lakaplarla da anılır. Sultanzâde lakabı ise büyük annesinden, Kanû nî Sultan Süleyman`ın kızı Mihrimah Sultan`ın Rüstem Paşa ile evliliğinden olma Ayşe Sultan`dan gelir. Katip Çelebi ye göre dalkavukluğun zirvesine çıkmış bir vezirdir.
Mehmet Paşa bir kudret sahibi ne hoş görünmenin bütün hassaslarına sahip bir vezirdi. Padişahın akla, havsalaya sığmaz öyle emirlerini yerine getiriyordu ki, Sultan İbrahim bile hayret etti:
‘Baka Lâla… Senden önceki lâlam Kara Mustafa Paşa, gehey (zaman zaman) bana itiraz eyler idi ve ‘Bu iş nâ makuldür (makul değildir, yerinde değildir) olamaz’ der idi. Sen, şimdi benim cümle kelâmım (sözümü) sıdk-ül (hakikate uygun) emir kaidesidir deyu olduğu gibi ifa edersin. Bunun sebebi nedir?’ Civan Kapıcıbaşı, başını padişahın ayağına dayayıp şu cevabı verdi: ‘Siz, yeryüzünün Halifesi, Allah ın yer üzerindeki gölgesisiniz. Zamir-i münirinize (ışık dolu yüzünüze) vuranlar cümle ilham-ı Rabbâni dir (Allah ın istekleridir). Kavlen ve fiilen (sözde ve harekette) sizden hata sadır olmaz ki itiraz mecal ola.’ Ama bütün dalkavukluğuna rağmen o da kovulur.
Sultan İbrâhim`in de etkisiyle Girit`e sefer açılmasına karar verildiğinde savaş hazırlıklarına girişen Mehmed Paşa bu mücadelenin çıkmaza sürükleneceğinin bir ölçüde farkına varmıştı. Başlangıçtaki bazı aksamalar ve yer yer uğranılan başarısızlıklar dolayısıyla seferin aleyhine bir tutum sergilemeye başladı. Ancak genelde Cinci Hoca`nın etkisi altındaki Sultan İbrâhim`i kendisine meylettirecek bir anlayış benimsedi. Bunun yolunun da zayıf karakterli padişahın bütün isteklerini itidalle karşılamaktan geçtiğini sandı. Ancak makamını korumayı başaramadı. Girit seferinde Hanya`nın fâtihi olarak büyük şöhret kazanan Kaptanıderyâ Yû suf Paşa`nın kendi yerine getirileceğini düşündüğünden onu Mısır valiliğiyle uzaklaştırma çabası içine girmesi, azline giden yolu açmakta gecikmedi. Vaktiyle iyi ilişkiler içinde olduğu Yû suf Paşa aleyhinde padişah nezdinde teşebbüste bulundu. Naî mâ`nın kaynağına göre Hanya`nın barış yoluyla alınıp içindeki Venedikliler`in mallarıyla birlikte adadan ayrılmasına izin vermesini eleştirdi. Hazineden yapılan sefer masraflarının karşılanamadığını, Yû suf Paşa`nın boş bir kaleyi ele geçirdiğini, hatta bunun için onlardan para almış olması ihtimalinin bulunduğunu söyledi. Aldığı malların ve paranın soruşturulmasını talep etti. Ancak araya Cinci Hoca ile Kösem Vâlide Sultan girdi onlar da sadrazamın Girit seferine aleyhtar bir tavır sergilemesinde Venedik elçisinden aldığı 60.000 dukanın etkisinin olduğunu ileri sürdüler. Bunun üzerine Sultan İbrâhim, Yû suf Paşa ile Mehmed Paşa`yı huzurunda yüzleştirdi. Yû suf Paşa`nın sefer karşıtı tutumu yüzünden açık şekilde suçladığı Mehmed Paşa kendisine hâkim olamayarak sert sözler söyledi ve sefer için gerekli her şeyi kendisine sağladığını ifade etti. Bu tartışmanın da etkisiyle Sultan İbrâhim, 28 Şevval 1055`te (17 Aralık 1645) Mehmed Paşa`yı divanda kazaskerlerle bazı meseleleri görüşürken azletti.

YORUMLAR