Cinci Hoca veya bilinen adıyla Hüseyin Efendi, 17. yüzyılda olay olmuştur. Osmanlı sarayına girmesi ve padişahın çok yakınında yer alması dolayısıyla dönemin ilginçşahsiyetlerindendir. Yaptığı büyü ve sihir faaliyetleriyle ün salmıştır. Hüseyin Efendi`nin hayatı ve hususi hikayesi, 1907-1916 yıllarında Rus çarının oğlunu tedavi etmesiyle ünlenen Grigori Rasputin çağrıştırmaktadır. Rasputin de büyü ve sihirleri yanında devletin mühim siyasi işlerine de karışmıştır.
Hüseyin Efendi Safranbolu da dünyaya geldiği biliniyor fakat doğum tarihi tam olarak bilinmiyor. 1640 larda sarayda faaliyet göstermesini ele alırsak muhtemelen 1590-1610 arasında doğmuş olabileceğini tahmin edebiliriz. Babası ve dedesi Safranbolu nun tanınmış şeyhlerindendi. Gençlik zamanında ilk eğitimini babasının yanında aldı. Yaşı ilerleyince daha iyi bir eğitim görebilmek amacıyla İstanbul a, medreseye gitti. Bu sırada efsun ve sihir işleriyle de uğraşmaktaydı. Kısa sürede Hüseyin efendinin namı çevrede yayıldı. Nefesinin kuvvetli olduğu, bir dua ile hastalara şifa verdiği diden dile dolaştı.
Hüseyin Efendi bu büyü işlerinden çok iyi para kazanıyordu. Fakat hocaları ve çevresindekiler bu halden hiçmemnun değildi. Tam da bu sıralarda Osmanlı nın tahtında psikolojik rahatsızlıklarla uğraşan I. İbrahim bulunmaktaydı. Kösem Sultan, Hüseyin Efendi`nin namını duyarak, padişahı tedavi etmesi için onu saraya çağırttı.
I.İbrahim, şehzadeliği döneminde uzun yıllar boyunca öldürülme korkusuyla kafeste yaşamıştı. Bu sebeple psikolojisi çok bozulmuştu. Aynı zamanda sadrazama yazdığı hat-ı hümayunlarında kulaklarının tıkandığından, kol ve bacak ağrılarından, can sıkıntısından ve devamlı baş ağrılarından şikayet etmekteydi.
Hüseyin Efendi ilk kez saraya gelip padişahı tedavi amacıyla gördükten sonra, I. İbrahim rahatlamış, eskisinden daha iyi hissetmesini sağlamıştı. Bu olay Hüseyin Efendinin namının etrafta iyice duyulmasına yol açtı. Artık o, padişaha şifa veren ünlü Hüseyin Hoca olmuştu.
Hocanın padişahı nasıl tedavi ettiğini kimse bilmiyordu. Fakat ne olduysa padişah eskisinden daha şifalı bir hale gelmişti. Derdine derman olan Hüseyin Efendi yi çok seven padişah, onun yükselmesine vesile oldu. Dönemin şeyhülislamı karşı çıktıysa da padişahın emirlerine engel olamadı.
Hüseyin Efendi medreseyi bile bitirememişti. Fakat padişahı tedavi etmesi onun bir anda kariyerini yükseltti. Evvela padişahın emriyle Hüseyin Efendi için güzel bir saray inşa edildi. Ardından medreselerin birine müderris (günümüzde profesör) olarak yerleştirildi. Daha sonra da padişahın hocalığı görevini ve Galata Kadılığı makamını kazandı. 1644 yılında kendisine muhalefet eden Kemankeş Mustafa Paşa nın ölümüne sebebiyet verdi. Bundan sonra ortada hiçbir rakibi kalmayan Hüseyin Efendi, son olarak da Anadolu Kazaskeri oldu.
Hüseyin Efendi için kısa süre sonra rüşvet aldığı, dini kötüye kullandığı ve görevini suistimal ettiği iddiaları ortaya çıktı. Bunun üzerine 17 Nisan 1646 da kazaskerlik görevinden alınarak İzmit e ve daha sonra da Gelibolu ya sürüldü. Padişahın affıyla İstanbul a geri döndüyse de 18 Ağustos 1648 tarihinde I. İbrahim in tahttan indirilip öldürülmesiyle Hoca Hüseyin Efendi başıboş kaldı.
Sultan I. İbrahim in oğlu IV. Mehmet tahta geçirilmişti. Cülus töreninde Hüseyin Efendi den de 200 kese akçe getirerek biat etmesi istendi. Hoca, padişahın cülusuna verecek parasının olmadığını beyan etti. Bunun üzerine Hüseyin Efendinin evi basıldı. Kendisi ve birtakım takipçileri de tutuklandı.
Hocanın evi arandıktan sonra her şey ortaya çıktı. Hüseyin Efendi yıllarca yaptığı görevlerden birçok rüşvet almış, medreselerde haksız yere para toplatmış ve servetine servet katmıştı. O devirde, ekonomik sıkıntılar yüzünden paralardaki gümüş ve altın miktarı azaltılıyordu. Hüseyin Efendinin evinden çıkan akçeler ise ayarıyla hiçoynanmamış, tamamen saf altındandı. Padişaha 200 kese akçe vermeyen Hüseyin Hocanın evinden tam on iki güğüm akçe çıkmıştı.
Hüseyin Hocanın evinde bulunan bu paralar piyasada Cinci Akçesi namıyla anılmaya başlandı. Fakat bir süre sonra bu paraların hepsi toplatıldı. Hüseyin Hoca ise bir süre hapiste tutulduktan sonra salıverildi. Habeş e sürüldüyse de Kırım Hanı aracılığıyla yoldan geri döndürüldü. İstanbul da çevredekilere paralarının gasp edildiğini anlatması ve daha birçok çeşitli iddiaları ile sarayı karıştırdığı ve tehdit ettiği için sonu hiçiyi olmadı.
Cinci Hoca`nın sonu
Sultan İbrahim devrinin tanınmış ilim adamın Karaçelebizade Abdülaziz Efendi, Radvad-ı Ebrar adlı eserinde Cinci Hoca`yı (bugünkü dilimizde) şöyle anlatır:
‘Efsun yolu ile günü gece yapıp İbrahim`in zihnine, oradan Saray`a, Yeniçeri Ocağı`na, daha sonra bütün memlekete el atıp cümleyi şeytana teslim, sonra onunla pazarlık edip sihir ve füsununa malzeme yapan Hüseyin Cinci; ‘
Naima da, Tarihi`nde, Sultan İbrahim üzerindeki nüfuzu sayesinde bütün ülkede dehşet salan bu ‘ devlet kahyası`nın sonu şöyle yazılır:
‘Sadrıazam, Cinci`nin kaynatası Mahmut Efendi`ye kerimelerinin mihr-i müeccel`i (nikahta erkek tarafından kız tarafına verilen ağırlık, para) ne kadardır?` diye sormuş, o da bin altın olduğunu bildirmişti. Ve bu bin altın kız yanına geri yollanmıştı. Cinci, Malım yoktur,` diye nikahı üzerine yemin etmiş, ancak cellat korkusu ile konuşmuştu. Bir, iki ay tutuklu kaldı. Mısır`a sürgün edildi. Kumkapı`dan kayığa konuldu. Mihaliç`e varınca, eklem ağrıları sebebiyle orada kalmasına izin verildi. Arkasından, boğdurulmak üzere adam gönderildiğinin aslı çıkmadı. Mihaliç`te her önüne gelene yıkanırdı: ‘Benim bunca malımı aldılar. Padişah`a onda birini vermemişlerdir.’
‘Kendi adamlarından birkaçı İstanbul`da bunun sözünü yayınca, Limnili Hüseyin Çavuş, bir fermanla gönderildi. Hüseyin Çavuş vardık da, Cinci, Nedir Çavuş, bize müjde mi getirdin?` dedikte, katli için verilen fermanı eline tutuşturdu. Cinci, abdest alıp namaz kıldıktan sonra, onu orada boğup, adem diyarına saldılar.’

YORUMLAR