Garp kozmopolitiği kimdir? Arif Hikmet`in ‘Yeğenim’ monoloğu, Hüseyin Rahmi`nin ‘Şıpsevdi’ ile gözde karekterinden  Meftun Bey klasikleşen bir kahramandır.  Yanlış batılılaşma’ konusu daha önce Ahmet Mithat Efendi, Namık Kemal ve R. M. Ekrem tarafından işlenen bir konudur.
Arif Hikmet, Haristan ve Gülistan`da yer alan ‘Yeğenim’ adlı hikâyede Paris`te tahsilini yapan bir gençle Türk ahlâk ve geleneklerine uymayan davranışlarından dolayı alay eder ve Türkiye`deki şuursuz Batı taklitçiliğini eleştirir.
http://edebice.net/2015/04/18/ahmet-hikmet-muftuoglu/
Hüseyin Rahmi Gürpınar ‘Alafranga’ romanı ‘Şıpsevdi’ olarak değiştirildi. Romanın ilk baskısı 1911 de İstanbul`da ve Osmanlıca olarak yapılmıştı.
Şıpsevdi yazarın hem en son romanı hem de Hüseyin Rahmi`ye yazarlığı da bıraktıran bir roman oldu.
Bu roman 1911 yılında basılmasına rağmen Sansür kurulunun Şıpsevdi adlı romanının okunmasını yasaklanmış Hüseyin Rahmi bu romanının yasaklanması nedeni ile inzivaya çekilerek yazarlığı da bırakmıştı.
Şıpsevdi adlı romanının yasaklanması üzerine derin bir üzüntüye kapılan yazar, İstanbul`daki evinden de ayrılarak Heybeliada`ya taşındı ve hayatının bundan sonraki sürecini de otuz yıl boyunca Heybeliada`da yaşayarak geçirmişti.
Hüseyin Rahmi Gürpınar, Şıpsevdi adlı romanında diğer bir çok romanında olduğu gibi körü körüne Batılı yaşama bağlanan özenti tiplerin kendi kültürlerinden koparak özlerine yabancılaşmalarını ve batıcı olmayı sadece batılılar gibi davranmak ve yaşamak olarak algılayan insanların durumlarını dramatik bir şekilde dile getirmektedir.
Batı hayranı, Türklük özünü kabullenmeyen Pevlevizade Meftun Bey babasının ölümüyle amcansın yanında kalır. Amcası onu eğitim için Fransa`ya gönderir. Ancak o eğitim yerine Paris `in renkli yaşantısına kaptırır kendini. Bilim gibi bir kaygısı yoktur. Eğitim bahanesiyle amcasından yalanlar uydurarak sürekli para ister. Adamın ölümü onun Fransa`daki günlerini noktalar. İstanbul`a döner. Babasının Erenköy`deki köşkünde ailesiyle yaşantısını sürdürür. Ancak aileye ‘alafranga’ yaşam tarzını benimsetme konusunda kararlıdır. Evdekilere ‘uygulamalı görgü kuralları dersleri’ vermeye başlar.
Mustafa Kutlu ağabeyimiz bu konuya daha farlı bir yaklaşım getiriyor. ‘Alafranga kesimin politikacıları, aydınları, medyası son seçim de alaturka bir partinin ezici galibiyeti ile karşılaşınca, eski bir alışkanlık ile milleti yine küçümsediler (Bu millet adam olmaz mânasına.)
Bu küçümsemenin altında şunca yıllık tepeden bakma sendromunun yıpranıp yıkılacak hale gelmesi yatıyor. Ne kutuplaşma, ne de iki Türkiye.
Dediğim gibi ülke insanını, hatta bütün dünyayı ardına takıp götürmekte olan hayat tarzı modern teknolojinin hegemonyasıdır. Önemli olan şehirde lüks arazi jipi kullanmak. (Adam bunu sana satıyor mesele burada). Jipi kullanan ister başı bağlı biri olsun, ister kolsuz elbise giysin.
Türkiye bu eskimiş ayrımları aşmalı, nasıl bir dünyada yaşadığını fark etmeli (Bu dünyanın kimler eliyle yönetildiğini, nasıl bir felakete doğru götürüldüğünü görmeli) ona göre kendi değerlerinden yeni bir hayat tarzı geliştirmelidir. Zor iş.’ diyor.
https://www.yenisafak.com/yazarlar/mustafakutlu/alafranga-alaturka-6293
Mustafa Kutlu`nun yaklaşımı bizim kuşak için daha anlaşılır geliyor. Çünkü eskiden alafranga tabir edilen birçok konuyu bugün hayatımız bir parçası olarak görüyoruz. Giyimimizden, tüketim alışkanlığımıza kadar. Bugün alafranga tabir den geriye ne kaldı. Alafranga tuvaletler bile artık tüm evlere girdi ve yabancı olarak görülmüyor. Adı da değişti ‘klozet’ oldu. Hadi Hüseyin Rahmi`nin ‘Alafranga’ romanı sansürden dolayı değişti, alaturka tuvalet için sansür mü var?
http://www.milliyet.com.tr/yazarlar/cetin-altan/ne-alafranga-biter–ne-alaturka-1933019/

YORUMLAR